U nang buồng trứng: Dấu hiệu và khi nào cần mổ?

Phát hiện u nang buồng trứng có đáng lo?

U nang buồng trứng thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm phụ khoa. Nhiều người không có triệu chứng nhưng vẫn lo lắng vì nghĩ rằng có “u” đồng nghĩa với ung thư hoặc phải phẫu thuật.

Thực tế, phần lớn u nang buồng trứng là lành tính. Một số nang liên quan đến hoạt động phóng noãn có thể tự biến mất sau vài chu kỳ. Tuy nhiên, cũng có những khối u tồn tại kéo dài, gây đau, phát triển lớn hoặc có đặc điểm cần kiểm tra thêm. Hướng xử trí phụ thuộc vào loại nang, hình ảnh siêu âm, triệu chứng, tuổi và kế hoạch sinh con.

U nang buồng trứng là gì?

U nang buồng trứng là cấu trúc dạng túi chứa dịch hoặc chất khác xuất hiện trong hay trên bề mặt buồng trứng. Có thể chia thành hai nhóm thường gặp:

• Nang chức năng: Hình thành trong quá trình hoạt động của buồng trứng, như nang noãn hoặc nang hoàng thể. Nhiều nang trong nhóm này tự thoái triển.

• Các khối u hoặc nang không thuộc nhóm chức năng: Chẳng hạn u quái trưởng thành, u nang tuyến hoặc nang lạc nội mạc tử cung. Những tổn thương này không có cùng diễn tiến và cách điều trị.

U nang buồng trứng cũng không đồng nghĩa với hội chứng buồng trứng đa nang. Hai tình trạng có cơ chế, tiêu chuẩn chẩn đoán và hướng xử trí khác nhau.

Dấu hiệu u nang buồng trứng thường gặp

Nhiều nang nhỏ hoàn toàn không gây triệu chứng. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể gặp:

• Đau âm ỉ hoặc cảm giác nặng một bên bụng dưới.

• Đầy bụng, căng tức vùng chậu.

• Đau khi quan hệ.

• Tiểu nhiều hoặc khó chịu khi đại tiện do khối u chèn ép.

• Thay đổi kinh nguyệt trong một số trường hợp.

Những triệu chứng trên không đặc hiệu cho u nang. Đầy bụng kéo dài, nhanh no, bụng lớn dần hoặc đau vùng chậu tái diễn cần được đánh giá, nhất là ở phụ nữ đã mãn kinh.

Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội, kèm buồn nôn, nôn, choáng hoặc ngất là dấu hiệu cần cấp cứu. Nguyên nhân có thể là xoắn buồng trứng, nang vỡ gây chảy máu hoặc một tình trạng cấp tính khác.

Làm sao biết u nang lành tính hay cần kiểm tra thêm?

Siêu âm giúp bác sĩ đánh giá kích thước, thành nang, vách ngăn, thành phần đặc và các đặc điểm liên quan. Một nang đơn giản chỉ chứa dịch thường có cách theo dõi khác với khối có mô đặc hoặc cấu trúc phức tạp.

Bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm hoặc phương tiện chẩn đoán hình ảnh tùy trường hợp. CA-125 không phải xét nghiệm khẳng định ung thư: chỉ số này có thể tăng trong một số bệnh lành tính và không thể thay thế việc đánh giá tổng thể.

Không nên tự kết luận khối u nguy hiểm chỉ từ một con số kích thước hoặc một kết quả xét nghiệm riêng lẻ.

U nang buồng trứng có cần mổ không?

Không phải tất cả u nang đều cần phẫu thuật.

Theo dõi có thể phù hợp nếu nang có đặc điểm lành tính, ít hoặc không gây triệu chứng và chưa có dấu hiệu biến chứng. Người bệnh cần siêu âm lại theo lịch để xác định nang giảm, mất đi hay tiếp tục phát triển.

Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi khối u gây đau đáng kể, tồn tại hoặc lớn dần, có nguy cơ biến chứng hay có đặc điểm nghi ngờ ác tính. Không có một ngưỡng kích thước duy nhất áp dụng cho mọi người.

Thuốc tránh thai nội tiết có thể giúp hạn chế hình thành một số nang chức năng mới, nhưng không phải thuốc làm tan nhanh mọi nang đang có.

Điều trị có ảnh hưởng khả năng mang thai?

Nhiều phụ nữ có u nang vẫn mang thai bình thường. Nếu cần phẫu thuật, bác sĩ sẽ cân nhắc bảo tồn mô buồng trứng khi phù hợp. Tuy nhiên, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản còn tùy loại nang, mức độ tổn thương, dự trữ buồng trứng và phương pháp can thiệp.

Người chưa sinh con hoặc đang điều trị hiếm muộn nên trao đổi rõ kế hoạch mang thai trước khi quyết định mổ.

Câu hỏi thường gặp

U nang buồng trứng có tự hết không?

Một số nang chức năng có thể tự hết. U quái, u nang tuyến và nhiều loại nang khác thường không biến mất theo cách này.

Có thể dùng thuốc nam để làm tan u nang không?

Chưa có cơ sở để xem các sản phẩm “tiêu u” là phương pháp thay thế theo dõi hoặc điều trị được chỉ định. Việc trì hoãn khám có thể khiến bỏ sót khối u cần xử trí.

Không đau có cần tái khám không?

Có, nếu bác sĩ đã hẹn theo dõi. Không đau không chứng minh nang đã biến mất.

Kết luận: U nang buồng trứng thường lành tính, nhưng cần được phân loại đúng. Theo dõi có kế hoạch và nhận biết dấu hiệu cấp cứu giúp tránh cả can thiệp không cần thiết lẫn chậm trễ điều trị.