U xơ tử cung: Khối u lành tính này có đáng lo ngại?

U xơ tử cung là gì?

U xơ tử cung, còn gọi là fibroid, leiomyoma hoặc myoma, là những khối u phát triển từ mô cơ của tử cung.

U xơ có thể:

• Chỉ có một khối hoặc nhiều khối cùng lúc.
• Có kích thước rất nhỏ hoặc phát triển thành khối lớn.
• Nằm trong thành tử cung.
• Phát triển về phía buồng tử cung.
• Phát triển ra phía ngoài tử cung.
• Có hoặc không gây triệu chứng.

Theo ACOG, u xơ tử cung là loại khối u thường gặp nhất ở vùng chậu của phụ nữ. Kích thước, hình dạng và vị trí của chúng có thể rất khác nhau.

Nhiều người có u xơ nhưng không biết mình mắc bệnh vì không xuất hiện triệu chứng. Khối u đôi khi chỉ được phát hiện trong một lần khám phụ khoa hoặc siêu âm vì lý do khác.

U xơ tử cung có phải ung thư không?

Đây là một trong những câu hỏi khiến người bệnh lo lắng nhất.

U xơ tử cung là khối u lành tính và không phải ung thư. Mayo Clinic cũng cho biết u xơ gần như không chuyển thành ung thư và không làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư khác của tử cung.

Vì vậy, việc phát hiện u xơ không đồng nghĩa với việc người bệnh đang mắc ung thư.

Tuy nhiên, nếu phát hiện một khối bất thường ở tử cung, bác sĩ vẫn cần đánh giá dựa trên triệu chứng, khám và hình ảnh học để xác định chính xác tình trạng.

Các loại u xơ tử cung thường gặp

U xơ thường được phân loại dựa vào vị trí của khối u trong tử cung.

U xơ trong cơ tử cung

Đây là loại phát triển trong lớp cơ của thành tử cung.

Khi khối u lớn lên, tử cung có thể tăng kích thước và người bệnh có thể xuất hiện cảm giác nặng hoặc căng vùng bụng dưới.

U xơ dưới niêm mạc

Khối u phát triển về phía buồng tử cung, làm thay đổi hình dạng của khoang tử cung.

Loại này có thể liên quan nhiều hơn đến:

• Kinh nguyệt nhiều.
• Rong kinh.
• Một số vấn đề về khả năng sinh sản.
• Một số trường hợp sảy thai.

U xơ dưới thanh mạc

Khối u phát triển về phía mặt ngoài tử cung.

Khi có kích thước lớn, u có thể tạo áp lực lên các cơ quan lân cận như bàng quang hoặc trực tràng, gây tiểu nhiều hoặc táo bón.

Một số khối u còn phát triển trên một cuống nối với tử cung, được gọi là u xơ có cuống.

Nguyên nhân u xơ tử cung

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây u xơ tử cung vẫn chưa được xác định hoàn toàn.

Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy một số yếu tố có thể liên quan đến quá trình hình thành và phát triển khối u.

Hormone estrogen và progesterone

Estrogen và progesterone là hai hormone có vai trò quan trọng trong chu kỳ kinh nguyệt và chức năng sinh sản.

Các hormone này cũng được cho là có liên quan đến sự phát triển của u xơ.

U xơ thường xuất hiện trong độ tuổi sinh sản và có xu hướng nhỏ đi sau mãn kinh khi nồng độ hormone giảm.

Yếu tố di truyền

Nhiều khối u xơ có những biến đổi về gene khác với các tế bào cơ tử cung bình thường.

Tiền sử gia đình cũng có thể đóng vai trò. Người có mẹ hoặc chị em ruột từng mắc u xơ có thể có nguy cơ cao hơn.

Một số yếu tố khác

Các yếu tố tăng trưởng và những thay đổi trong cấu trúc mô cũng được nghiên cứu về vai trò đối với quá trình phát triển u xơ.

Tuy nhiên, có yếu tố nguy cơ không có nghĩa chắc chắn một người sẽ mắc u xơ tử cung.

Dấu hiệu u xơ tử cung thường gặp

Nhiều trường hợp u xơ tử cung không có triệu chứng.

Khi xuất hiện triệu chứng, mức độ thường phụ thuộc vào:

• Kích thước khối u.
• Số lượng u.
• Vị trí u.
• Mức độ ảnh hưởng đến buồng tử cung và các cơ quan xung quanh.

1. Kinh nguyệt nhiều hoặc kéo dài

Đây là một trong những triệu chứng u xơ tử cung thường gặp.

Người bệnh có thể nhận thấy:

• Lượng máu kinh nhiều hơn trước.
• Kỳ kinh kéo dài.
• Kinh nguyệt xuất hiện thường xuyên hơn.
• Đau bụng kinh nhiều.

Nếu mất máu kéo dài, người bệnh có thể bị thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi, chóng mặt hoặc suy nhược.

2. Chảy máu bất thường giữa các kỳ kinh

Một số người có thể xuất hiện:

• Ra máu giữa hai kỳ kinh.
• Đốm máu bất thường.
• Chu kỳ kinh thay đổi.

Chảy máu bất thường có nhiều nguyên nhân khác ngoài u xơ, vì vậy cần được khám phụ khoa để xác định.

3. Đau hoặc nặng vùng chậu

Khối u có thể gây:

• Cảm giác nặng bụng dưới.
• Căng tức vùng chậu.
• Đau âm ỉ bụng dưới.
• Đau lưng dưới.

Một số người có thể cảm thấy bụng dưới to hơn khi khối u phát triển lớn.

4. Đi tiểu thường xuyên

Nếu u xơ phát triển theo hướng chèn ép bàng quang, người bệnh có thể:

• Buồn tiểu thường xuyên.
• Khó nhịn tiểu.
• Cảm giác tiểu không hết.
• Trong một số trường hợp, gặp khó khăn khi đi tiểu.

5. Táo bón hoặc khó đại tiện

Khối u lớn có thể tạo áp lực lên trực tràng, dẫn đến:

• Táo bón.
• Đầy bụng.
• Khó đi đại tiện.
• Cảm giác căng tức vùng trực tràng.

6. Đau khi quan hệ

Một số người mắc u xơ tử cung có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu khi quan hệ tình dục.

Triệu chứng này không đặc hiệu cho u xơ và cũng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh phụ khoa khác.

U xơ tử cung có đáng lo ngại không?

Phần lớn u xơ tử cung không nguy hiểm và không phải trường hợp nào cũng cần điều trị.

Nếu khối u:

• Nhỏ.
• Không gây triệu chứng.
• Không ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Không gây biến chứng.

bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ thay vì điều trị ngay.

Tuy nhiên, u xơ có thể trở thành vấn đề cần quan tâm nếu gây ra những triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Những biến chứng u xơ tử cung có thể gây ra

Thiếu máu do mất máu kéo dài

Kinh nguyệt quá nhiều hoặc kéo dài có thể khiến cơ thể mất một lượng máu đáng kể qua nhiều chu kỳ.

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Mệt mỏi.
• Chóng mặt.
• Da nhợt.
• Cảm giác yếu.
• Giảm khả năng tập trung.

Mayo Clinic xác định thiếu máu do mất máu là một trong những biến chứng thường gặp của u xơ có triệu chứng.

Đau và ảnh hưởng sinh hoạt

Đau vùng chậu hoặc kinh nguyệt quá nhiều có thể ảnh hưởng đến công việc, học tập, vận động và chất lượng cuộc sống.

Chèn ép bàng quang hoặc trực tràng

Khối u lớn có thể gây:

• Tiểu nhiều.
• Khó tiểu.
• Táo bón.
• Cảm giác nặng vùng chậu.

Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Phần lớn người có u xơ vẫn có thể mang thai.

Tuy nhiên, một số u xơ, đặc biệt u xơ dưới niêm mạc làm biến dạng buồng tử cung, có thể liên quan đến khó mang thai hoặc mất thai.

Do đó, khi đánh giá u xơ ở người đang có kế hoạch sinh con, vị trí khối u thường quan trọng không kém kích thước.

U xơ tử cung có mang thai được không?

Có.

Nhiều phụ nữ mắc u xơ tử cung vẫn có thể mang thai và sinh con bình thường.

Khả năng ảnh hưởng đến thai kỳ phụ thuộc vào:

• Số lượng khối u.
• Kích thước.
• Vị trí.
• U có làm biến dạng buồng tử cung hay không.
• Các yếu tố sinh sản khác của người mẹ.

Một số u xơ có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn của các vấn đề thai kỳ như thai phát triển kém, sinh non hoặc nhau bong non. Tuy nhiên, không phải tất cả thai phụ có u xơ đều gặp những biến chứng này.

Nếu có u xơ và dự định mang thai, nên trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa để đánh giá vị trí và kích thước khối u trước khi quyết định có cần can thiệp hay không.

U xơ tử cung có cần mổ không?

Không phải cứ phát hiện u xơ là phải phẫu thuật.

Theo ACOG, những khối u nhỏ, không có triệu chứng hoặc xuất hiện ở người gần thời kỳ mãn kinh thường có thể không cần điều trị.

Việc cân nhắc điều trị thường dựa vào:

• Kinh nguyệt nhiều gây thiếu máu.
• Đau ảnh hưởng sinh hoạt.
• Chảy máu giữa các kỳ kinh.
• Khối u gây chèn ép.
• U lớn hoặc có những thay đổi cần đánh giá.
• Khó mang thai có liên quan đến vị trí u.
• Mong muốn có con trong tương lai.

Do đó, kích thước khối u không phải yếu tố duy nhất quyết định có cần mổ hay không.

Một u tương đối nhỏ nhưng nằm dưới niêm mạc và gây chảy máu nhiều có thể cần xử trí, trong khi một khối u lớn hơn nhưng không gây triệu chứng có thể được bác sĩ cân nhắc theo dõi.

U xơ tử cung kích thước bao nhiêu là lớn?

Không có một con số duy nhất áp dụng cho tất cả bệnh nhân để quyết định u xơ “nguy hiểm” hay cần phẫu thuật.

Bác sĩ thường xem xét đồng thời:

• Kích thước.
• Vị trí.
• Số lượng.
• Tốc độ thay đổi.
• Mức độ chảy máu.
• Triệu chứng chèn ép.
• Tuổi.
• Mong muốn sinh con.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào số centimet trên kết quả siêu âm để tự đánh giá mức độ nghiêm trọng.

U xơ tử cung được chẩn đoán như thế nào?

U xơ có thể được phát hiện tình cờ trong khám phụ khoa hoặc khi thực hiện xét nghiệm hình ảnh.

Siêu âm

Siêu âm là phương pháp thường được sử dụng để đánh giá u xơ tử cung.

Siêu âm giúp xác định:

• Có u xơ hay không.
• Vị trí khối u.
• Số lượng.
• Kích thước.

Có thể thực hiện siêu âm qua thành bụng hoặc siêu âm qua ngả âm đạo tùy trường hợp.

Một số phương pháp khác

Trong những trường hợp cần đánh giá chi tiết hơn, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Nội soi buồng tử cung.
• Siêu âm bơm nước buồng tử cung.
• Cộng hưởng từ MRI.
• Một số xét nghiệm hình ảnh khác.

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào triệu chứng và mục tiêu điều trị.

Điều trị u xơ tử cung như thế nào?

Không có một phương pháp điều trị duy nhất phù hợp với tất cả bệnh nhân.

Việc lựa chọn phụ thuộc vào:

• Triệu chứng.
• Kích thước và vị trí u.
• Tuổi.
• Tình trạng sức khỏe.
• Mong muốn bảo tồn tử cung.
• Kế hoạch sinh con trong tương lai.

Theo dõi định kỳ

Nếu u nhỏ hoặc không gây triệu chứng đáng kể, bác sĩ có thể đề nghị theo dõi.

U xơ thường phát triển chậm hoặc có thể không thay đổi đáng kể trong thời gian dài. Một số khối có xu hướng nhỏ lại sau mãn kinh khi nồng độ hormone giảm.

Điều trị bằng thuốc

Thuốc có thể được sử dụng nhằm kiểm soát các triệu chứng như:

• Kinh nguyệt nhiều.
• Đau bụng kinh.
• Thiếu máu liên quan đến mất máu.

Một số nhóm thuốc tác động đến hormone có thể làm giảm triệu chứng hoặc tạm thời làm u nhỏ lại. Tuy nhiên, thuốc không phải lúc nào cũng loại bỏ hoàn toàn khối u.

Người bệnh không nên tự mua thuốc hormone hoặc thuốc cầm máu kéo dài mà chưa được bác sĩ đánh giá.

Phẫu thuật bóc u xơ

Bóc u xơ tử cung (myomectomy) là phương pháp loại bỏ khối u nhưng giữ lại tử cung.

Phương pháp này có thể được cân nhắc ở những người:

• Có triệu chứng đáng kể.
• Cần loại bỏ khối u.
• Muốn bảo tồn tử cung.
• Còn mong muốn mang thai.

Tùy vị trí và kích thước u, phẫu thuật có thể được thực hiện qua nội soi buồng tử cung, nội soi ổ bụng hoặc đường mổ khác.

Cắt tử cung

Cắt tử cung là phương pháp điều trị triệt để vì sau khi tử cung được cắt bỏ, u xơ không thể tái phát tại tử cung.

Tuy nhiên, phương pháp này khiến người bệnh không còn khả năng mang thai, vì vậy chỉ được cân nhắc dựa trên tình trạng bệnh và mong muốn của từng người.

Nút động mạch tử cung và các phương pháp khác

Nút động mạch tử cung là phương pháp làm giảm nguồn máu nuôi u, khiến khối u nhỏ lại.

Ngoài ra còn có một số phương pháp ít xâm lấn khác như sử dụng năng lượng để tác động vào khối u. Việc lựa chọn cần được bác sĩ tư vấn cụ thể, đặc biệt với người còn mong muốn mang thai vì ảnh hưởng của một số phương pháp đối với thai kỳ tương lai cần được cân nhắc.

U xơ tử cung có tự nhỏ lại không?

Có thể.

U xơ chịu ảnh hưởng bởi hormone sinh dục. Khi estrogen giảm trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, một số khối u có thể nhỏ dần.

Tuy nhiên, điều này không xảy ra giống nhau ở tất cả mọi người.

Nếu u gây chảy máu nhiều, thiếu máu, đau hoặc các triệu chứng đáng kể, không nên chỉ chờ u tự nhỏ mà cần được bác sĩ đánh giá.

Có phòng ngừa u xơ tử cung được không?

Hiện chưa có phương pháp nào bảo đảm phòng ngừa hoàn toàn u xơ tử cung, bởi nguyên nhân của bệnh chưa được hiểu đầy đủ.

Mayo Clinic cho biết nghiên cứu về cách phòng ngừa u xơ vẫn đang được tiếp tục. Duy trì cân nặng phù hợp, vận động thường xuyên và chế độ ăn cân bằng là những thói quen có lợi cho sức khỏe nói chung, nhưng không thể đảm bảo ngăn u xơ hình thành.

Vì vậy, điều thực tế hơn là quan tâm đến những thay đổi của cơ thể và khám khi có triệu chứng bất thường.

Khi nào nên đi khám?

Nên chủ động khám phụ khoa nếu xuất hiện:

• Kinh nguyệt quá nhiều hoặc kéo dài.
• Đau bụng kinh ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Chảy máu giữa các kỳ kinh.
• Đau vùng chậu kéo dài.
• Bụng dưới tăng kích thước bất thường.
• Tiểu nhiều hoặc khó tiểu.
• Táo bón kéo dài.
• Mệt mỏi, yếu hoặc chóng mặt nghi do thiếu máu.
• Khó mang thai.

Nếu xuất hiện chảy máu âm đạo rất nhiều hoặc đau vùng chậu dữ dội xuất hiện đột ngột, cần được đánh giá y tế ngay.

Câu hỏi thường gặp về u xơ tử cung

U xơ tử cung có nguy hiểm không?

Phần lớn u xơ tử cung lành tính và không nguy hiểm. Tuy nhiên, u có thể gây kinh nguyệt nhiều, thiếu máu, đau, chèn ép cơ quan lân cận hoặc ảnh hưởng khả năng sinh sản ở một số trường hợp.

U xơ tử cung có biến thành ung thư không?

U xơ là khối u lành tính và không phải ung thư. Mayo Clinic cho biết chúng gần như không chuyển thành ung thư và không làm tăng nguy cơ mắc những ung thư tử cung khác.

U xơ tử cung có cần điều trị ngay không?

Không phải lúc nào cũng cần.

Nếu u nhỏ và không gây triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ cần theo dõi. Điều trị thường được cân nhắc khi u gây chảy máu nhiều, thiếu máu, đau, chèn ép hoặc ảnh hưởng đến sinh sản.

U xơ tử cung có mang thai tự nhiên được không?

Nhiều người có u xơ vẫn có thể mang thai tự nhiên.

Tuy nhiên, một số vị trí u, đặc biệt u làm biến dạng buồng tử cung, có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai. Khi có kế hoạch sinh con, nên được bác sĩ đánh giá cụ thể.

U xơ tử cung có tái phát sau bóc u không?

Khối u đã được lấy đi bằng phẫu thuật bóc u không mọc lại, nhưng những u xơ mới có thể hình thành sau đó.

Có phải u càng lớn càng nguy hiểm?

Không hoàn toàn.

Kích thước chỉ là một trong nhiều yếu tố. Vị trí, số lượng, mức độ chảy máu, tình trạng chèn ép và mong muốn sinh sản đều quan trọng trong quyết định điều trị.

Kết luận

U xơ tử cung: Khối u lành tính này có đáng lo ngại? Câu trả lời là không phải trường hợp nào cũng đáng lo.

U xơ tử cung là khối u lành tính, không phải ung thư và rất nhiều người có u nhưng không xuất hiện triệu chứng hoặc không cần điều trị.

Tuy nhiên, không nên chủ quan khi u gây kinh nguyệt nhiều, rong kinh, thiếu máu, đau vùng chậu, tiểu nhiều, táo bón hoặc khó mang thai. Khi đó, việc thăm khám giúp xác định vị trí, kích thước và mức độ ảnh hưởng của khối u để lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp.

Đặc biệt, không phải cứ có u xơ là phải mổ. Bác sĩ sẽ cân nhắc giữa theo dõi, điều trị triệu chứng, sử dụng thuốc hoặc các phương pháp can thiệp dựa trên tình trạng của từng người và mong muốn sinh sản trong tương lai.

Khám phụ khoa khi có biểu hiện bất thường và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ là cách tốt nhất để kiểm soát u xơ và hạn chế những ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa.