Rối loạn kinh nguyệt: Dấu hiệu, nguyên nhân và xử trí

Không phải chu kỳ nào cũng phải đúng 28 ngày

Nhiều phụ nữ lo lắng khi kinh đến sớm hoặc muộn vài ngày so với ứng dụng dự báo. Tuy nhiên, chu kỳ có thể dao động và không phải ai cũng hành kinh đúng mỗi 28 ngày.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi kéo dài so với nhịp kinh thường có, mức độ chảy máu và các triệu chứng đi kèm. Một chu kỳ thất thường sau thời gian căng thẳng có ý nghĩa khác với mất kinh nhiều tháng, chảy máu giữa kỳ hoặc ra máu sau mãn kinh.

Rối loạn kinh nguyệt gồm những biểu hiện nào?

Rối loạn kinh nguyệt là cách gọi chung cho các bất thường về thời điểm, tần suất, thời gian hoặc lượng máu kinh.

Biểu hiện có thể gồm:

• Chu kỳ đến quá gần hoặc cách xa nhau bất thường.

• Kinh đến lúc sớm, lúc muộn, khó dự đoán trong nhiều tháng.

• Mất kinh sau thời gian từng có kinh.

• Hành kinh kéo dài hoặc ra máu quá nhiều.

• Ra máu giữa hai kỳ kinh.

• Thay đổi rõ rệt lượng máu so với trước.

Cần tính chu kỳ từ ngày đầu tiên có kinh đến ngày đầu tiên của kỳ tiếp theo. Khoảng cách giữa hai ngày hết kinh không phải độ dài chu kỳ.

Khi nào thay đổi kinh nguyệt có thể là sinh lý?

Chu kỳ có thể chưa ổn định trong những năm đầu sau lần hành kinh đầu tiên. Giai đoạn cho con bú hoặc chuyển tiếp mãn kinh cũng thường đi kèm thay đổi kinh.

Căng thẳng, ngủ thiếu, thay đổi cân nặng, ăn kiêng quá mức hoặc tập luyện nặng có thể ảnh hưởng hoạt động điều hòa hormone.

Dù vậy, “đang dậy thì” hay “sắp mãn kinh” không đủ để giải thích mọi trường hợp. Chảy máu quá nhiều, thiếu máu, đau dữ dội hoặc mất kinh kéo dài vẫn cần được khám.

Những nguyên nhân bệnh lý cần được xem xét

Bác sĩ có thể nghĩ đến rối loạn phóng noãn, bệnh tuyến giáp, tăng prolactin, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc giảm chức năng buồng trứng tùy biểu hiện.

Polyp, u xơ và các bất thường nội mạc thường liên quan đến chảy máu bất thường. Thuốc nội tiết, thuốc chống đông và một số biện pháp tránh thai cũng có thể làm thay đổi kiểu ra máu.

Nếu có quan hệ có khả năng thụ thai, cần loại trừ thai khi trễ kinh. Sử dụng biện pháp tránh thai làm giảm nguy cơ nhưng không loại bỏ hoàn toàn khả năng mang thai.

Dấu hiệu nào nên đi khám?

Nên sắp xếp khám khi:

• Chu kỳ liên tục thay đổi hoặc khác rõ rệt so với trước.

• Không có kinh khoảng 3 tháng mà chưa có lý do rõ ràng.

• Hành kinh kéo dài, ra máu nhiều hoặc mệt kéo dài.

• Có máu giữa kỳ, sau quan hệ hoặc sau mãn kinh.

• Kinh không đều kèm tăng lông, mụn nhiều, tiết sữa bất thường hoặc thay đổi cân nặng đáng kể.

• Đang mong con nhưng khó xác định phóng noãn hoặc lâu có thai.

Đau bụng dữ dội, choáng hoặc ngất khi trễ kinh cần được đánh giá khẩn để loại trừ thai ngoài tử cung và các nguyên nhân cấp tính.

Rối loạn kinh nguyệt được điều trị thế nào?

Không có một loại thuốc “điều hòa kinh” phù hợp mọi trường hợp. Điều trị phải dựa trên nguyên nhân và nhu cầu sinh sản.

Người thiếu năng lượng do ăn kiêng hoặc luyện tập quá sức có thể cần điều chỉnh dinh dưỡng và vận động. Bệnh tuyến giáp cần điều trị bệnh nền. Một số rối loạn phóng noãn có thể cần thuốc nội tiết để kiểm soát chảy máu hoặc bảo vệ nội mạc.

Nếu đang muốn mang thai, hướng điều trị có thể khác với người cần tránh thai. Có kinh đều khi dùng thuốc cũng không tự động chứng minh quá trình phóng noãn tự nhiên đã trở lại bình thường.

Theo dõi chu kỳ sao cho hữu ích?

Nên ghi ngày bắt đầu, số ngày chảy máu, mức độ thấm băng, đau và thuốc đang dùng. Ghi thêm thay đổi cân nặng, bệnh gần đây hoặc kết quả thử thai nếu có.

Ứng dụng là công cụ ghi nhớ, không phải xét nghiệm phóng noãn. Dự báo ngày rụng trứng bằng lịch càng kém tin cậy khi chu kỳ thất thường.

Câu hỏi thường gặp

Kinh nguyệt không đều có gây vô sinh không?

Không đồng nghĩa với vô sinh. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là phóng noãn không đều, việc thụ thai có thể khó hơn.

Kinh ít có phải nội mạc mỏng?

Không thể kết luận chỉ từ lượng máu. Cần xét thêm biện pháp tránh thai, tuổi và các yếu tố khác.

Có nên uống nội tiết theo đơn cũ?

Không nên tự dùng lại khi chưa xác định nguyên nhân của đợt bất thường mới, đặc biệt nếu có khả năng mang thai.

Kết luận: Theo dõi xu hướng chu kỳ và triệu chứng đi kèm giúp nhận biết rối loạn kinh nguyệt cần điều trị. Đừng chỉ dựa vào việc kinh có trùng ngày dự báo hay không.