Mãn kinh ở phụ nữ: Dấu hiệu và chăm sóc sức khỏe

Mãn kinh là một mốc sinh lý, sức khỏe vẫn cần được theo dõi

Mãn kinh đánh dấu sự kết thúc hoạt động kinh nguyệt tự nhiên do chức năng buồng trứng suy giảm. Đây là một giai đoạn của cuộc sống, nhưng những triệu chứng và thay đổi sức khỏe đi kèm có thể cần hỗ trợ.

Việc không còn hành kinh không có nghĩa phụ nữ không cần khám phụ khoa, tầm soát hoặc chăm sóc sức khỏe sinh sản nữa.

Mãn kinh là gì?

Mãn kinh tự nhiên thường được xác định sau 12 tháng liên tục không có kinh, khi không có nguyên nhân khác giải thích.

Tiêu chí này không áp dụng máy móc cho người đang dùng biện pháp nội tiết làm mất kinh, đã cắt tử cung hoặc có tình trạng y khoa ảnh hưởng chu kỳ. Bác sĩ sẽ đánh giá theo bối cảnh.

Ngừng hoạt động buồng trứng ở tuổi còn trẻ cần được kiểm tra riêng, vì có thể ảnh hưởng sức khỏe xương và các mặt sức khỏe lâu dài.

Bốc hỏa và giấc ngủ

Bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm và khó ngủ có thể tiếp tục sau kỳ kinh cuối. Mức độ và thời gian kéo dài khác nhau giữa mỗi người.

Nếu triệu chứng nhẹ, điều chỉnh môi trường ngủ, quần áo và thói quen có thể giúp. Khi triệu chứng ảnh hưởng rõ, không cần chỉ chịu đựng; bác sĩ có thể trao đổi về điều trị phù hợp.

Mất ngủ cũng có thể do trầm cảm, đau mạn tính hoặc ngưng thở khi ngủ, nên cần tìm nguyên nhân đầy đủ.

Sức khỏe xương sau mãn kinh

Estrogen giảm góp phần làm tăng mất xương. Tuy nhiên, loãng xương thường không gây triệu chứng sớm, nên không thể chờ đến khi đau mới đánh giá.

Vận động chịu trọng lượng, tập sức mạnh và bài tập thăng bằng có vai trò trong bảo vệ xương và giảm nguy cơ té ngã. Chế độ ăn cần cung cấp đủ protein, canxi và vitamin D theo nhu cầu.

Đo mật độ xương được cân nhắc theo tuổi và yếu tố nguy cơ như gãy xương trước đây, dùng corticoid kéo dài hoặc mãn kinh sớm. Không phải ai cũng cần uống cùng một liều thực phẩm bổ sung.

Tim mạch và chuyển hóa

Nguy cơ tim mạch tăng theo tuổi và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Sau mãn kinh, cần tiếp tục theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng và thói quen vận động.

Không hút thuốc, ăn uống phù hợp và kiểm soát bệnh nền có ý nghĩa thực tế. Hormone mãn kinh không được kê chỉ với mục đích phòng bệnh tim cho mọi phụ nữ.

Âm đạo, đường tiểu và đời sống tình dục

Khô âm đạo, đau khi quan hệ hoặc tiểu khó chịu có thể liên quan đến giảm estrogen. Những thay đổi này thường cần chăm sóc cụ thể, vì không nhất thiết tự hết theo thời gian.

Chất bôi trơn, dưỡng ẩm và điều trị tại chỗ khi có chỉ định có thể cải thiện triệu chứng. Đau, chảy máu hoặc nhiễm trùng tiểu tái diễn cần được đánh giá thay vì chỉ sử dụng sản phẩm vệ sinh.

Khi nào cân nhắc liệu pháp hormone?

Liệu pháp hormone có thể hiệu quả với một số triệu chứng, đặc biệt bốc hỏa. Quyết định sử dụng phụ thuộc tuổi, thời gian từ khi mãn kinh, tiền sử huyết khối, bệnh tim mạch, ung thư và các yếu tố khác.

Người còn tử cung sử dụng estrogen toàn thân thường cần thêm thành phần bảo vệ nội mạc. Điều trị estrogen âm đạo liều thấp có cách đánh giá riêng, không nên đánh đồng với mọi dạng hormone toàn thân.

Người không phù hợp hoặc không muốn dùng hormone vẫn có thể có lựa chọn khác.

Chảy máu sau mãn kinh cần đi khám

Ra máu dù chỉ ít, dịch hồng hoặc nâu sau khi đã mãn kinh cần được kiểm tra. Nguyên nhân có thể lành tính, nhưng phải loại trừ bất thường nội mạc và các tổn thương khác.

Không nên tự cho rằng “kinh quay lại” hoặc do cơ thể trẻ hóa.

Câu hỏi thường gặp

Sau mãn kinh có cần tầm soát cổ tử cung nữa không?

Có thể vẫn cần, tùy tuổi, lịch sử xét nghiệm và bệnh sử. Không tự dừng chỉ vì đã hết kinh.

Thực phẩm chức năng có thay thế điều trị không?

Không có sản phẩm phù hợp cho mọi triệu chứng. Cần xem xét bằng chứng, thành phần và tương tác thuốc.

Mãn kinh có làm đời sống tình dục kết thúc không?

Không. Điều trị đau, khô và trao đổi về nhu cầu giúp duy trì đời sống tình dục thoải mái.

Kết luận: Chăm sóc sau mãn kinh nên bao gồm triệu chứng hiện tại, sức khỏe xương, tim mạch và tầm soát phù hợp. Mục tiêu là duy trì chất lượng sống và phòng ngừa nguy cơ có thể kiểm soát.