Khô âm đạo: Nguyên nhân và cách cải thiện an toàn

Khô âm đạo có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi

Khô rát, cọ xát khó chịu hoặc đau khi quan hệ không chỉ xảy ra sau mãn kinh. Phụ nữ sau sinh, đang cho con bú hoặc sử dụng một số thuốc cũng có thể gặp tình trạng này.

Khô âm đạo không phải thước đo ham muốn hay tình cảm. Triệu chứng có thể liên quan đến hormone, kích ứng hoặc hoàn cảnh kích thích tình dục và cần được đánh giá theo từng người.

Những dấu hiệu thường gặp

Người bị khô âm đạo có thể cảm thấy:

• Khô, nóng rát hoặc châm chích.

• Đau do ma sát khi quan hệ.

• Khó chịu khi đưa tampon hoặc dụng cụ vào âm đạo.

• Ngứa hoặc cảm giác căng ở vùng cửa âm đạo.

• Đôi khi có vết xước hoặc ra máu nhẹ do ma sát.

Sau mãn kinh, khô âm đạo có thể đi kèm tiểu gấp, khó chịu khi tiểu hoặc nhiễm trùng tiểu tái diễn trong hội chứng niệu dục thời kỳ mãn kinh.

Những biểu hiện này cũng có thể trùng với nhiễm trùng hoặc bệnh da, nên không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên cảm giác khô.

Nguyên nhân khô âm đạo

Giảm estrogen

Estrogen giúp duy trì mô âm đạo và độ ẩm. Khi hormone giảm ở thời kỳ cho con bú, quanh mãn kinh hoặc sau một số điều trị, mô có thể khô và nhạy cảm hơn.

Chưa đủ kích thích hoặc lo lắng

Dịch bôi trơn có thể chưa đủ khi cơ thể chưa được kích thích phù hợp, đang căng thẳng hoặc lo đau. Cần tránh suy diễn rằng điều này có nghĩa người phụ nữ không muốn gần gũi.

Thuốc và điều trị y khoa

Một số thuốc hoặc phương pháp điều trị có thể ảnh hưởng hormone và dịch tiết. Người bệnh nên báo đầy đủ thuốc đang dùng, nhưng không tự ngừng thuốc được kê cho bệnh khác.

Sản phẩm gây kích ứng

Dung dịch có hương liệu, xà phòng mạnh, chất khử mùi vùng kín hoặc thụt rửa có thể làm tăng khô rát. Vệ sinh quá mức không giúp âm đạo khỏe hơn.

Chất bôi trơn và dưỡng ẩm khác nhau thế nào?

Chất bôi trơn chủ yếu giảm ma sát trong lúc quan hệ. Sản phẩm gốc nước hoặc silicone có thể phù hợp tùy nhu cầu. Cần kiểm tra tính tương thích với bao cao su và dụng cụ sử dụng.

Chất dưỡng ẩm âm đạo được dùng theo hướng dẫn để hỗ trợ độ ẩm giữa các lần quan hệ. Tác dụng và cách dùng khác với bôi trơn tức thời.

Không nên dùng sản phẩm có hương liệu hoặc thành phần từng gây kích ứng. Sản phẩm gốc dầu có thể làm giảm độ bền của bao cao su latex.

Khi nào cần điều trị nội tiết?

Nếu khô do thiếu estrogen và các biện pháp thông thường chưa đủ, bác sĩ có thể cân nhắc estrogen âm đạo hoặc lựa chọn khác phù hợp.

Điều trị tại chỗ khác với hormone toàn thân về liều lượng và mức hấp thu. Người có tiền sử ung thư phụ thuộc hormone, đang điều trị ung thư hoặc có chảy máu chưa rõ nguyên nhân cần được đánh giá riêng trước khi dùng.

Không phải mọi người khô âm đạo đều cần “bổ sung nội tiết”. Các sản phẩm quảng cáo cân bằng hormone không thể thay thế chẩn đoán.

Khô âm đạo sau sinh nên xử trí thế nào?

Trong thời kỳ cho con bú, khô có thể cải thiện dần khi nội tiết thay đổi. Tuy nhiên, không cần chờ hết cho bú mới tìm hỗ trợ nếu triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt.

Ngoài khô, cần kiểm tra sẹo tầng sinh môn hoặc vấn đề sàn chậu nếu đau kéo dài. Tăng thời gian tạo hưng phấn, dùng bôi trơn và tránh cố quan hệ khi đau có thể hữu ích.

Khi nào nên đi khám?

Nên khám khi khô kéo dài, đau tái diễn, có khí hư bất thường, mùi khó chịu, tổn thương da hoặc ra máu.

Bất kỳ chảy máu nào sau mãn kinh đều cần được đánh giá, ngay cả khi người bệnh nghĩ do cọ xát.

Câu hỏi thường gặp

Uống nhiều nước có chữa hết khô âm đạo không?

Đủ nước có lợi cho sức khỏe nhưng không thay thế điều trị thiếu estrogen hoặc nguyên nhân khác.

Có nên xông, rửa lá hoặc dùng chanh để làm sạch?

Không. Những cách này có thể gây kích ứng hoặc bỏng, làm khô rát nặng hơn.

Khô âm đạo có chắc là giảm ham muốn?

Không. Hai tình trạng có thể xuất hiện cùng nhau nhưng không đồng nghĩa.

Kết luận: Khô âm đạo có nhiều nguyên nhân và nhiều cách hỗ trợ. Chọn đúng sản phẩm, tránh kích ứng và đánh giá nguyên nhân giúp cải thiện sự thoải mái lâu dài.