HPV và ung thư cổ tử cung: Tiêm phòng và tầm soát

Hiểu đúng HPV giúp tránh hoang mang và bỏ sót theo dõi

Kết quả HPV dương tính thường khiến phụ nữ lo lắng rằng mình đã mắc ung thư. Thực tế, nhiễm HPV khá phổ biến và nhiều trường hợp được hệ miễn dịch kiểm soát theo thời gian.

Điều cần chú ý là nhiễm dai dẳng một số type HPV nguy cơ cao và những thay đổi tế bào liên quan. Tiêm vaccine, tầm soát đúng lịch và xử trí kết quả bất thường giúp giảm nguy cơ ung thư cổ tử cung.

HPV là gì?

HPV là nhóm virus có nhiều type. Một số type gây mụn cóc sinh dục; một số type nguy cơ cao có thể liên quan đến ung thư cổ tử cung và ung thư ở những vị trí khác.

HPV có thể lây qua tiếp xúc tình dục, bao gồm tiếp xúc da – niêm mạc vùng sinh dục. Bao cao su giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo vệ tuyệt đối vì không che phủ toàn bộ vùng tiếp xúc.

Nhiễm HPV thường không có triệu chứng. Kết quả dương tính không xác định được chính xác nhiễm từ khi nào hoặc từ ai, nên không phải bằng chứng để kết luận về sự chung thủy.

HPV gây ung thư cổ tử cung như thế nào?

Nhiễm kéo dài HPV nguy cơ cao có thể làm tế bào cổ tử cung biến đổi. Một số tổn thương tiền ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi hoặc điều trị có thể tiến triển thành ung thư.

Quá trình này thường diễn ra trong nhiều năm, nhưng có thể nhanh hơn ở người suy giảm miễn dịch. Không phải mọi nhiễm HPV đều gây tổn thương, và không phải mọi tổn thương đều tiến triển thành ung thư.

Điều này giải thích vì sao cần theo dõi đúng mức, tránh cả hoảng sợ lẫn bỏ qua kết quả.

Tiêm vaccine HPV có vai trò gì?

Vaccine giúp phòng các nhiễm HPV thuộc những type được bao phủ, đặc biệt hiệu quả khi tiêm trước phơi nhiễm. Vaccine không điều trị nhiễm HPV hoặc tổn thương đã có.

Người đã quan hệ tình dục vẫn có thể được tư vấn tiêm tùy tuổi, loại vaccine và hướng dẫn áp dụng. Không nên tự cho rằng đã quan hệ thì không còn lợi ích.

Số liều và khoảng cách tiêm phụ thuộc tuổi bắt đầu, tình trạng miễn dịch, sản phẩm và chương trình tiêm chủng. Cần thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở tiêm.

Xét nghiệm HPV và xét nghiệm tế bào khác nhau thế nào?

Xét nghiệm HPV tìm sự hiện diện của virus nguy cơ cao trong mẫu phù hợp.

Xét nghiệm tế bào cổ tử cung, thường gọi là Pap, tìm thay đổi bất thường của tế bào.

Hai xét nghiệm cung cấp thông tin khác nhau. Chương trình tầm soát có thể dùng HPV, tế bào hoặc phối hợp tùy tuổi và hướng dẫn áp dụng.

Tuổi bắt đầu, khoảng cách xét nghiệm và thời điểm dừng cần dựa trên hướng dẫn tại nơi chăm sóc, tiền sử kết quả và nguy cơ cá nhân. Không phải ai cũng cần xét nghiệm hằng năm.

Nếu HPV dương tính thì làm gì?

Bước tiếp theo phụ thuộc type HPV, kết quả tế bào, tuổi và tiền sử tầm soát. Có người được hẹn kiểm tra lại, có người cần soi cổ tử cung hoặc sinh thiết.

Không phải mọi HPV dương tính đều cần đốt, khoét chóp hay dùng thuốc. Hiện không có thuốc dùng thường quy để “diệt sạch HPV” theo cách bảo đảm cho mọi người; điều trị tập trung vào tổn thương khi có chỉ định.

Điều quan trọng là hiểu lịch theo dõi và thực hiện đúng, kể cả khi không có triệu chứng.

Dấu hiệu nào cần khám thay vì chờ kỳ tầm soát?

Ra máu sau quan hệ, giữa kỳ hoặc sau mãn kinh; khí hư bất thường kéo dài; đau vùng chậu là những triệu chứng cần được khám.

Tầm soát dành cho người chưa có triệu chứng. Khi đã có dấu hiệu bất thường, cần đánh giá chẩn đoán, không chỉ làm một xét nghiệm tầm soát rồi tự yên tâm.

Câu hỏi thường gặp

Tiêm vaccine rồi có cần tầm soát?

Có. Vaccine không bao phủ mọi nguy cơ và không thay thế tầm soát.

HPV dương tính có thể mang thai không?

Nhiễm HPV đơn thuần không đồng nghĩa mất khả năng mang thai. Nếu có tổn thương cần điều trị, nên trao đổi kế hoạch sinh con trước can thiệp.

Có phải ung thư cổ tử cung giai đoạn sớm luôn có triệu chứng?

Không. Tổn thương tiền ung thư và ung thư sớm có thể chưa gây biểu hiện rõ.

Kết luận: Phòng ngừa ung thư cổ tử cung cần kết hợp tiêm vaccine, tầm soát và theo dõi kết quả đúng hướng dẫn. HPV dương tính là thông tin để lập kế hoạch chăm sóc, không phải kết luận ung thư.