Đau bụng kinh: Khi nào bình thường, khi nào cần khám?

Đau đến mức nghỉ học, nghỉ làm không nên bị xem nhẹ

Đau bụng kinh thường gặp, nhưng mức độ ảnh hưởng rất khác nhau. Có người chỉ hơi căng bụng trong ngày đầu; người khác đau đến mức nôn ói, mất ngủ hoặc không thể sinh hoạt.

Việc nhiều người cùng bị đau không có nghĩa mọi cơn đau đều cần chấp nhận. Đau tăng dần, xuất hiện sau nhiều năm hành kinh không đau hoặc đi kèm chảy máu bất thường có thể gợi ý nguyên nhân cần điều trị.

Đau bụng kinh nguyên phát và thứ phát khác nhau thế nào?

Đau bụng kinh nguyên phát không xuất phát từ một tổn thương thực thể xác định ở vùng chậu. Prostaglandin thúc đẩy tử cung co bóp, góp phần gây đau. Cơn đau thường xuất hiện quanh thời điểm bắt đầu hành kinh, rõ hơn trong những ngày đầu rồi giảm.

Đau bụng kinh thứ phát liên quan đến bệnh lý hoặc tình trạng khác. Nguyên nhân có thể gồm lạc nội mạc tử cung, adenomyosis, u xơ hoặc viêm vùng chậu.

U nang buồng trứng cũng có thể gây đau vùng chậu, nhưng không phải nguyên nhân điển hình của mọi cơn đau theo kỳ kinh. Đau đột ngột do xoắn hoặc vỡ nang cần được đánh giá như một tình trạng cấp tính.

Những dấu hiệu gợi ý đau bụng kinh bất thường

Nên đi khám nếu:

• Cơn đau ngày càng nặng qua các chu kỳ.

• Đau bắt đầu nhiều ngày trước kinh hoặc kéo dài sau khi hết kinh.

• Đau làm gián đoạn học tập, công việc hoặc giấc ngủ.

• Thuốc giảm đau sử dụng đúng cách không giúp cải thiện.

• Có đau khi quan hệ, khi đại tiện hoặc tiểu tiện.

• Kèm kinh nhiều, ra máu giữa kỳ hoặc khó mang thai.

Mức độ đau không đủ để xác định bệnh. Có người mắc lạc nội mạc tử cung nhưng đau không nhiều, trong khi người đau nguyên phát có thể đau rất rõ.

Khi nào cần được đánh giá khẩn?

Đau bụng dữ dội xuất hiện đột ngột, đau một bên, sốt, nôn liên tục, choáng hoặc ngất cần được kiểm tra sớm.

Nếu trễ kinh hoặc có khả năng mang thai, đau bụng kèm ra máu không nên mặc định là sắp có kinh. Bác sĩ cần loại trừ các tình trạng liên quan thai kỳ.

Cách giảm đau bụng kinh

Chườm ấm và vận động phù hợp

Chườm ấm vùng bụng dưới có thể giúp giảm khó chịu. Nên bọc túi chườm để tránh bỏng. Đi bộ nhẹ hoặc vận động trong khả năng chịu đựng cũng có thể hữu ích.

Ngủ đủ và ăn uống đều đặn giúp cơ thể phục hồi, nhưng không thay thế điều trị nếu có bệnh nền.

Thuốc giảm đau

Thuốc chống viêm không steroid có thể hiệu quả với đau bụng kinh nguyên phát. Tuy nhiên, người có loét dạ dày, bệnh thận, đang dùng thuốc chống đông hoặc có khả năng mang thai cần hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng.

Không phối hợp nhiều thuốc cùng nhóm vì có thể tăng nguy cơ tác dụng phụ. Nếu phải dùng thuốc ngày càng nhiều qua mỗi tháng, nên đánh giá lại nguyên nhân.

Điều trị nội tiết

Một số biện pháp nội tiết có thể giảm đau bằng cách tác động đến phóng noãn hoặc nội mạc. Việc lựa chọn cần dựa trên nhu cầu tránh thai, kế hoạch mang thai và chống chỉ định.

Nếu đau thứ phát, điều trị bệnh gây đau mới là phần cốt lõi.

Khám đau bụng kinh có nhất thiết phải siêu âm?

Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên tuổi, bệnh sử, mức độ đau và triệu chứng đi kèm. Siêu âm hữu ích để phát hiện một số bất thường nhưng không loại trừ được tất cả bệnh.

Đặc biệt, siêu âm bình thường không đủ để khẳng định không có lạc nội mạc tử cung. Nếu triệu chứng kéo dài, cần tiếp tục đánh giá thay vì dừng lại ở kết quả hình ảnh.

Câu hỏi thường gặp

Đau bụng kinh có làm khó mang thai không?

Đau nguyên phát không đồng nghĩa với giảm khả năng sinh sản. Nếu đau do bệnh lý, ảnh hưởng phụ thuộc bệnh cụ thể.

Sinh con xong có chắc hết đau không?

Không. Một số người cải thiện, nhưng sinh con không phải phương pháp điều trị đau bụng kinh.

Uống nước ấm có đủ không?

Nước ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu nhưng không xử lý được mọi nguyên nhân gây đau.

Kết luận: Đau bụng kinh cần được đánh giá theo mức độ ảnh hưởng và diễn tiến. Người bệnh không cần đợi đến khi không chịu nổi mới tìm hỗ trợ.