Chảy máu sau mãn kinh: Nguyên nhân và khi nào cần khám?

Đã mãn kinh rồi ra máu không nên xem là kinh nguyệt quay lại

Sau thời gian dài không hành kinh, việc thấy một vệt máu hoặc dịch nâu trên quần lót có thể khiến phụ nữ nghĩ rằng cơ thể đang thay đổi nội tiết tạm thời. Một số người trì hoãn khám vì máu ít, không đau và tự hết.

Tuy nhiên, chảy máu sau mãn kinh cần được đánh giá, kể cả chỉ xuất hiện một lần. Nhiều nguyên nhân lành tính có thể giải thích triệu chứng, nhưng cần loại trừ tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư, đặc biệt ở nội mạc tử cung.

Chảy máu sau mãn kinh là gì?

Mãn kinh tự nhiên thường được xác định sau 12 tháng liên tục không có kinh, khi không có nguyên nhân khác giải thích. Máu xuất hiện từ đường sinh dục sau mốc này được xem là chảy máu sau mãn kinh và cần kiểm tra.

Biểu hiện có thể là:

• Một vài giọt máu đỏ.

• Vệt máu khi lau.

• Dịch hồng hoặc dịch nâu.

• Ra máu sau quan hệ.

• Chảy máu nhiều giống một kỳ kinh.

Người đang sử dụng hormone có thể có kiểu ra máu phụ thuộc phác đồ. Dù vậy, chảy máu mới xuất hiện, kéo dài hoặc khác với kiểu đã được bác sĩ giải thích vẫn cần báo lại.

Những nguyên nhân chảy máu sau mãn kinh

Mô âm đạo hoặc nội mạc trở nên mỏng

Sau mãn kinh, estrogen giảm có thể khiến mô âm đạo mỏng, khô và dễ tổn thương khi cọ xát. Nội mạc tử cung teo cũng có thể liên quan đến ra máu.

Nguyên nhân này thường lành tính, nhưng không thể xác định chỉ bằng cảm giác khô hoặc lượng máu ít.

Polyp cổ tử cung hoặc nội mạc tử cung

Polyp có thể gây ra máu tự nhiên hoặc sau quan hệ. Phần lớn lành tính, nhưng tổn thương gây chảy máu sau mãn kinh cần được đánh giá và có thể cần lấy mẫu kiểm tra.

Tăng sản nội mạc tử cung

Nội mạc có thể dày lên bất thường trong một số hoàn cảnh. Một số dạng tăng sản có tế bào bất thường và nguy cơ tiến triển, nên việc phân loại bằng mô bệnh học có ý nghĩa với lựa chọn điều trị.

Ung thư nội mạc tử cung hoặc tổn thương ác tính khác

Ung thư không phải nguyên nhân của mọi trường hợp ra máu sau mãn kinh. Tuy nhiên, chảy máu có thể là dấu hiệu xuất hiện sớm, vì vậy không nên bỏ qua.

Lượng máu ít, tự hết hoặc không đau không đủ để loại trừ nguyên nhân này.

Thuốc và liệu pháp hormone

Hormone hoặc thuốc chống đông có thể ảnh hưởng kiểu chảy máu. Cần báo đầy đủ thuốc đang dùng, bao gồm thuốc không kê đơn và sản phẩm bổ sung.

Không nên tự ngừng thuốc chống đông hay tự thay đổi hormone. Đồng thời, việc đang dùng thuốc có thể gây chảy máu không có nghĩa mọi đợt ra máu đều do thuốc.

Máu có chắc xuất phát từ âm đạo không?

Máu từ đường tiểu hoặc hậu môn đôi khi bị nhầm là máu âm đạo, nhất là khi chỉ thấy trên giấy vệ sinh.

Nên ghi lại máu xuất hiện khi nào, có liên quan đi tiểu hay đại tiện không và có đau rát hay không. Bác sĩ sẽ kiểm tra để xác định nguồn chảy máu, không nên tự suy đoán dựa trên vị trí vết bẩn.

Người đã cắt tử cung vẫn cần được khám nếu có máu ở vùng sinh dục vì nguồn chảy máu có thể nằm ở âm đạo hoặc vị trí khác.

Khi nào cần khám và khi nào cần cấp cứu?

Bất kỳ lần ra máu nào sau mãn kinh cũng nên được đặt lịch khám sớm, kể cả chỉ là dịch nâu hoặc một vệt máu đã tự hết. Không cần chờ tái diễn mới đi kiểm tra.

Cần được đánh giá khẩn nếu:

• Máu ra nhiều hoặc liên tục thấm đẫm băng.

• Có choáng, ngất, khó thở hoặc đau ngực.

• Đau bụng dữ dội.

• Sốt hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.

Mức độ khẩn cấp phụ thuộc triệu chứng hiện tại, nhưng lượng máu ít không phải lý do để bỏ qua việc khám.

Khám chảy máu sau mãn kinh gồm những gì?

Hỏi bệnh và khám phụ khoa

Bác sĩ sẽ hỏi thời điểm mãn kinh, số lần ra máu, lượng máu, thuốc đang sử dụng và tiền sử bệnh. Khám giúp tìm nguồn chảy máu ở âm hộ, âm đạo hoặc cổ tử cung.

Thông tin về béo phì, đái tháo đường, sử dụng tamoxifen hoặc tiền sử gia đình có một số bệnh ung thư cũng có thể ảnh hưởng cách đánh giá.

Siêu âm

Siêu âm đầu dò, khi phù hợp, giúp đánh giá nội mạc và tìm tổn thương trong tử cung. Tuy nhiên, chỉ số độ dày nội mạc không phải câu trả lời duy nhất.

Không nên tự kết luận “nội mạc mỏng nên chắc chắn an toàn”, nhất là nếu chảy máu tiếp tục hoặc tái phát.

Lấy mẫu nội mạc tử cung

Bác sĩ có thể đề nghị lấy mẫu để kiểm tra tế bào và mô. Việc phối hợp đánh giá bằng siêu âm và mẫu mô giúp làm rõ những nguyên nhân không thể xác định chỉ bằng triệu chứng.

Trước thủ thuật, nên trao đổi về cách giảm đau, các bước thực hiện và thời điểm nhận kết quả. Nếu mẫu không đủ để kết luận, có thể cần kiểm tra bổ sung.

Nội soi buồng tử cung

Nội soi có thể cần khi nghi polyp hoặc tổn thương khu trú, kết quả trước đó chưa giải thích được chảy máu hay triệu chứng vẫn tiếp diễn. Phương pháp này giúp quan sát trực tiếp và lấy mẫu tại vị trí nghi ngờ.

Xét nghiệm Pap bình thường không thay thế đánh giá nội mạc tử cung vì hai xét nghiệm kiểm tra những vị trí khác nhau.

Điều trị theo nguyên nhân

Nếu nguyên nhân là thay đổi mô do thiếu estrogen, bác sĩ có thể cân nhắc dưỡng ẩm hoặc điều trị tại chỗ sau khi đánh giá phù hợp.

Polyp có thể cần được lấy bỏ và xét nghiệm mô bệnh học. Tăng sản nội mạc cần điều trị theo loại tổn thương, tình trạng tế bào và nguy cơ cá nhân. Nếu phát hiện ung thư, người bệnh được chuyển đến chuyên khoa để đánh giá và lập kế hoạch điều trị.

Không nên tự dùng thuốc cầm máu để trì hoãn việc tìm nguyên nhân. Máu ngừng không chứng minh tổn thương đã được xử lý.

Câu hỏi thường gặp

Ra dịch nâu sau mãn kinh có cần khám không?

Có. Dịch nâu có thể chứa máu cũ và vẫn cần được đánh giá.

Chỉ ra máu sau quan hệ có thể do khô âm đạo không?

Có thể, nhưng cần khám để xác định thay vì tự kết luận.

Đã kiểm tra bình thường nhưng lại ra máu thì sao?

Cần báo lại và tái khám. Một lần kiểm tra trước đây không thay thế đánh giá đợt chảy máu mới hoặc kéo dài.

Không đau có nghĩa là không nghiêm trọng?

Không. Một số tổn thương quan trọng có thể gây chảy máu mà không gây đau.

Kết luận: Chảy máu sau mãn kinh thường có nguyên nhân điều trị được, nhưng cần được kiểm tra sớm. Dù chỉ một lần, ít máu hay không đau, việc xác định nguồn và nguyên nhân chảy máu vẫn là bước cần thiết.